de SA 01. Ik was vrij tevreden over de vliegeigenschappen maar niet zozeer over de motor
(de Stalker 51 RE).Vermits ik nogal veel goeds hoorde over de OS 46 heb ik mij er eentje aangeschaft. Vandaar het besluit om een tweede (zij een iets andere vorm) dan de SA01;de SA02 te bouwen. Daar er wat interesse is, vooral van nieuwe (lijnbesturing) clubleden zal ik proberen een zo goed mogelijke bouw beschrijving met foto’s en tips op ons forum te plaatsen. Ik hoop dat er wat bruikbare tips en ideeën bij zijn waar lijnbesturing piloten en misschien ook andere wat aan hebben. Indien er iets niet duidelijk of onvoldoende uitgelegt is vraag het mij gerust via het forum of e-mail.
Voordat we aan de bouw beginnen eerst enkele zeer belangrijke vereisten.
1. Een voldoende grote en vlakke bouwtafel.
2. Zoals iedereen (waarschijnlijk) weet moet een vliegtuig licht zijn (God heeft de vogels ook
niet zwaar gemaakt) . Dit begint reeds in de winkel bij het aankopen van balsa. Ik koop
nooit balsa als ik het niet mag wegen.
. Een regel voor lichte balsa is voor plankjes van 10 x 100 cm max 10 gr per mm dikte
Hoe dikker de balsa hoe kleiner het gewicht moet zijn, vb vanaf 5mm tot 10 mm dikte
wordt dit 8 gr per mm.
Ik begin altijd met het bouwen van het stabilo en kielvlak. Dit omdat het de eenvoudigste
te bouwen delen zijn en zo het bouwgevoel weer te pakken krijg..
Het Stabilo
De control horn wordt gemaakt uit 2.5 mm staaldraad en een messing plaatje van 2x7 mm. Deze wordt met zilver op de staaldraad gesoldeert. Zorg dat de staaldraad mooi haaks staat tov
het messing plaatje. Dan wordt een 8mm lange messing buisje met een binnendiameter van
2.5 mm in het plaatje zacht gesoldeert. Hierin wordt later de 2mm stuurstang gemonteerd.
De speling (zeer belangrijk) dat de stuurstang in de control horn heeft is noodzakelijk om een een stabielere horizontale vlucht te bekomen.
Foto 1
Het nawerken v/d scharnieren.
Ik gebruik de gewoon in de handel verkrijgbare scharnieren ,maar van goede kwaliteit.
Ik vervang wel de originele pinnetjes door zelfgemaakte. Ik heb ooit eens voorgehad dat een
pinnetje is losgekomen,vandaar. Verder worden ze wat ingekort en van een schuin kantje voorzien om de montage te vergemakkelijken.
Foto 2
Foto 3
Foto 4
Foto 5
Liggers uitsnijden.
Liggers hebben vaak de neiging om krom te trekken na het uitsnijden. Daarom is het raadzaam deze eerst enkele mm breder uit te snijden dan de gewenste breedte. Snijd ze nadien op de gewenste breedte.
Foto 6
Tapse liggers worden eerst afgetekend, iets breder uitgesneden en op maat geschuurd met een
haakse Alu schuurblok.
Foto 7
Als alle liggers uitgesneden zijn kunnen we met de montage beginnen.
Monteer eerst de middelste en buitenste ribben.
Foto 8
Daarna de rest met behulp van een klein winkelhaakje.
Foto 9
Als alle ribben en tipblok geplakt zijn kan het stabilo in profiel geschuurd worden.
Ik gebruik voor mijn stabilo een vlak profiel ( persoonlijke voorkeur).
Hiervoor gebruik ik een Alu U-profiel en schuurpapier 180.
Foto 10
Voor de aanvalsboord gebruik ik een voorgevormd Alu schuurplaatje.
Foto 11
Foto 12
Werk het stabilo nu verder af, en monteer de scharnieren los.
Foto 13
Foto 14
De liggers van de hoogteroeren worden op de plaats van de scharnieren iets in geschuurd
zodat de scharnieren op gelijke hoogte van de liggers komen en zo de hoogteroeren goed aansluiten op de het stabilo. Dit om te voorkomen dat je een opening krijgt tussen het stabilo en de roeren (nadelig).Het toestel wordt daardoor ongevoeliger. Sommigen plakken deze opening dicht met vb plakband), maar daar houd ik niet van.
Foto 15
Foto 16
Bouw de hoogteroeren met enkel de 1e en laatste rib en monteer ze dan los in stabilo. Teken nu de rest van de ribben af en werk hoogteroeren verder af
Foto 17
Vervolgens worden de hoogteroeren in vorm geschuurd. Hiervoor gebruik ik staaldraden van verschillende dikte. Om vb een vluchtboord van 6mm dik balsa naar 2 mm te schuren, gebruik ik eerst een staaldraad van diam 4mm en schuur een zijde tot op de staaldraad. Dan gebruik ik een 2mm staaldraad voor de andere zijde. Nu heb je een mooi rechte vluchtboord van 2 mm.
Tip;
Maak de hoogteroeren 2 mm dunner dan het stabilo. zodat ze zogenaamd in de schaduw vallen van het stabilo .Dit geeft ook een stabielere horizontale vlucht.
Foto 18
Foto 19
Om de voorkant van de hoogteroeren te schuren gebruik ik een Alu vorm van 90°.
Foto 20
Foto 21
Monteer de hoogteroeren nu los aan het stabilo leg de controlhorn op de juiste positie en
teken af.
Foto 22
Boor nu met de hand een gaatje zo diep als de lengte van de control horn armen. Lijm vervolgens met epoxy lijm een stukje plastic buis met een binnendiameter van 3mm (lengte van de control horn armen) in de voorgeboorde gaten. Smeer nu ook epoxylijm in de plastic buisjes (ik gebruik hier een tandenstoker voor) en monteer de controlhorn in de buisjes.
Smeer vervolgens een beetje epoxylijm in de scharnier gleuven. Ik gebruik hier een stukje
multyplex van 0.8mm voor.
Belangrijk
Verwijder overtollige lijm met cellulose thinner. om te voorkomen dat het in de scharnier draaipunten komt . Monteer de hoogteroeren nu aan het stabilo.
Dan worden ook 2 blikken plaatjes van 20x8mm rond een 4mm buisje geplooid, over de
control horn gemonteerd en aan het stabilo vastgelijmd. Dit om de control horn mooi op zijn plaats te houden.
Foto 23
Foto 24
Als het geheel vast zit gaan we de tippen vormen. Ik gebruik hier een kartonnen voorgevormde mal voor.
Foto 25
Om te voorkomen dat de hoogteroeren van het stabilo kunnen loskomen zeker ik de 2 buitenste scharnieren door middel van stukjes tandenstokers.
Foto 26
Nu is het stabilo gereed om bespannen te worden. Maar dit doen we later.
Foto 27
Het instelbare kielvlak
Meestal wordt gebruik gemaakt van een vast kielvlak met een half of vol symmetrisch profiel, of zelfs een vlak profiel. Ze worden onder een hoek van 0° tot 10° vast geplakt. Vroeger gebruikte ik op mijn Superstar een vast kielvlak met half symmetrisch profiel onder een hoek van zo’n 8°.. Nu verkies ik een tot 10° instelbare kielvlak met vol symmetrisch profiel. Er is bijna geen meer gewicht en het kan soms afhangend van de (weers) omstandigheden nuttig zijn.
Foto’s van het instelmechanisme volgen later.
De vleugel
Om de ribben te maken gebruik ik de sandwich methode. Ik vind dit een zeer preciese en snelle methode. Enkel om de ribmallen te maken vraagt meer werk,maar je kunt ze dan ook meermaals gebruiken,tenzij je natuurlijk van profiel wil veranderen. Als profiel gebruik ik een
vol symmetrisch licht gemodifieerde NACA 20 % zowel aan de wortel als aan de tippen.
De ribmallen zijn vervaardigd uit printplaat, maar je kunt ook aluminium gebruiken. Dan worden balsa strippen (hoeveelheid ribben) tussen de mallen vast geschroefd met m3 boutjes en in vorm geschuurd. Haal de ribben uit de mallen en nummer zowel de linkse als de rechtse.
Snijd de liggers voor vluchtboord aanvalsboord en de hoofdliggers. De hoofdliggers lopen taps van 13 mm naar 6 mm aan de tippen Ook de aanvalsboord en vluchtboord beplanking is smaller aan de tippen. Het is belangrijk dat de vleugels licht zijn, maar vooral aan de tippen dwz dat het zwaartepunt v/d vleugel zo dicht mogelijk bij de romp moet zitten. Eerst worden de hoofdliggers L+R boven en onder door middel van afstandsstukjes ( versterkingen) op vleugeldikte in een kader gelijmd .Ik bouw mijn vleugel in een uit styrofoon gesneden mal, Dit werkt eenvoudig en precies.
Let op de foto niet op de lijntjes op de mal, deze zijn gebruikt voor een vorig toestel met een meer aantal ribben. Voor dit toestel zijn de ribben afgetekend op de liggers.
Foto 28
De versterkingen tussen de hoofdliggers worden van de linkervleugel verwijderd nadat de
versterkingen op de ribben gemonteerd zijn. Dit omdat ze de stuurlijnen storen. Zie foto 29
Later meer daarover
Foto 29
Plak nu de vluchtboord beplanking boven en onderkant.
Maak altijd een schuine verbinding aan de vluchtboord en verstevig (ook de andere verbindingen) met stukjes balsa. .
Foto 31
De tuimelaar is gemaakt uit printplaat. Snijd de tuimelaar 2 x uit en plak ze met de koperzijde naar buiten tegen elkaar. Snijd 6mm lange messing buisjes ( 2 van 3mm diameter voor de stuurlijnen, 1 van 4mm voor de stuurstang en 1 van 5mm voor de bevestiging ) en zacht soldeer in tuimelaar. Omdat buisjes zagen niet zo goed werkt gebruik ik een stanley mes (afbreekmes).
Plaats het mes op het merkteken en maak een draaiende beweging met het buisje terwijl je met je andere hand stevig op het mes drukt. Het werkt goed en het buisje is mooi recht en zonder braam afgesneden. Je moet wel regelmatig je mes vervangen.
Foto 32
Foto 33
De stuurlijnen
Snijd 2 van 6 mm lange buisjes met diameter 2mm Neem 1mm diameter staaldraad en maak
stuurlijn bevestigingen aan tuimelaar.
Foto 34
Zeer belangrijk
Let op licht omhoog geplooide uiteinde v/d stuurlijn bevestiging op foto 35.
Foto 35
Bind stuurlijn bevestiging met koperdraadjes.
Foto 36
Voor de stuurlijnen gebruik ik 2x 7 Strands van Laystrate of 0.8mm staaldraad. In dit geval
de soepele lijnen. Knip de lijnen langer dan nodig,plooi ze dubbel en steek door de stuurlijn bevestiging. Bindt ze opnieuw met koperdraadjes en zacht soldeer het geheel.
Foto 37 38 39
Snijd uit 2mm multiplex de 2 plaatjes uit voor de bevestiging v/d tuimelaar. Teken op een plaatje het punt af waar de m3 draadstang gemonteerd wordt. Leg nu de twee plaatjes op elkaar, plak vast met tape en boor een 3mm gaatje. Monteer de draadstang met m3 moertjes op het eerste plaatje. Snijd een 8 mm lang messing buisje met binnen diameter 4mm , schuif het buisje op de draadstang ,centreer en lijm vast met Cyano.
Foto 40
Monteer nu de tuimelaar en het tweede plaatje. Lijn uit en zachtsoldeer alle moertjes vast.
Foto 41-42
Monteer het geheel nu in de vleugel, lijn uit en plak voorlopig vast met enkele drupjes Cyano.
Controleer nogmaals of alles goed uitgelijnd is en plak nu vast met 1uur Epoxy lijm.
Het is zeer belangrijk dat de tuimelaar mooi op de aslijn van het profiel zit. Anders zal de
vleugel in een hoek vliegen t.o.v de (stuur) vlieglijnen.
Tip
Gebruik voor belangrijke verbindingen ( v.b zoals deze) nooit 5 minuten Epoxy.
Nu kan de aanvalsboord beplanking erop. Plaats de vleugel opnieuw in de mal en plak de vluchtboord op de mal vast met tape. Meestal worden vleugels krom getrokken tijdens het beplanken. Daar heeft het bouwen in een mal een voordeel, op voorwaarde dat de vleugel goed vast zit.
De beplanking wordt eerst met contact lijm op de vleugel geplakt en nadien wordt ieder rib
op de beplanking vastgeplakt met Cyano.
Foto 43
Op de verbinding wordt een balsa versterking geplakt
Foto 44
Draai de vleugel nu om en herhaal dezelfde werkwijze.
Foto 45
Neem de vleugel uit de mal en schuur de aanvalsboord eerst met een lange vlakke Alu schuurblok. Controleer met een lange Alu lat als hij mooi recht is. en schuur nadien met voorgevormde mal
Foto’s 46 – 47 en 48
De flaphorn is gemaakt uit 3mm staaldraad. Schuif het koperplaatje en messing buisjes over de staaldraad en plooi de staaldraad in vorm voordat je het plaatje vast soldeert. Dit is belangrijk anders kan de staaldraad breken tijdens het plooien. Soldeer nu het plaatje met Zilver. Doe dit nooit met tin, anders kun je de gevolgen wel raden. Snijd nu 2 messing buisje van 4mm diam en 8mm lang en soldeer zacht (Tin) in het plaatje. Let op dat ze goed uitgelijnd zijn.
Foto 49
Teken de symmetrische flaps (8mm medium balsa ). Ik gebruik geen assymmetrie in de flaps, enkel 1 cm in de vleugel. Plak ze met tape tegen elkaar en schuur mooi gelijk met alu schuurblok. Plak nu een 2mm bals strip op de uiteinden vd flaps. Dit om te voorkomen dat de flaps in de langrichting krom trekken.
Foto ‘s 50- 51- 52 en 53
Schuur een gleufje in de vluchtboord vd vleugel zodat de Control Horn vrij kan draaien. Plaats de flaps in de juiste positie tegen de vleugel en teken de positie vd scharnieren .af .
Foto 54
Teken ook de 45° lijnen op de flaps
Foto 55
Snijd nu de scharniergleuven in flaps en vleugel. Ik gebruik hier een zelfgemaakt tooltje voor. Er zijn ook tooltjes in de handel verkrijgbaar maar dit werkt ook zeer goed, en is goedkoper.
Foto’s 56-57
Monteer de flaps nu los op de vleugel en teken de positie van de controlhorn .
Foto 58
Boor gaatjes voor montage van control horn iets groter dan de diam v/d staaldraad zodat er wat plaats is voor wat extra lijm .Voor het boren v/d gaatjes gebruik ik een zelfgemaakt tooltje zodat de gaatjes mooi recht in de flap geboord worden.
Foto’s 59-60
Snijd een gleufje in de flaps zodat de controlhorn gelijk komt met de flaprand.
Foto 61
Monteer het geheel (flaps en controlhorn) opnieuw los op de vleugel .Controleer of alles mooi past en dat de flaps vrij kunnen bewegen zonder enige weerstand.
Foto’s 62-63
Lijn vaste flapverlengingen uit met behulp van tooltje en plak vast.
Foto’s 64-65
Nu kunnen de flaps in profiel geschuurd worden. Dit doe ik met behulp van een mal..
Leg de flaps (8mm balsa) in de mal. Stel het alu vluchtboord plaatje in op 4mm.Het alu U-profiel is 8mm en op de meubelplaat geplakt met dubbel klevende plakband. Schuur eerst beide flaps aan een zijde Verplaats dan het U-profiel , stel het alu vluchtboord plaatje nu in op 2mm en schuur beide flaps aan de andere zijde. Nu heb je mooi rechte flaps die van 8mm naar 2mm lopen.
Foto’s 66-67
Vervolg
Monteer de flaps opnieuw los op de vleugel. Teken flapverlengingen af en snijd 1mm breder.
Foto 68
Snijd uit 10mm balsa de rechter tip uit met behulp van mal. Snijd vervolgens 2 x linker vleugeltip uit 3mm balsa en 1x uit 4mm. Snijd uit de 4mm tip het gedeelte van de lijnuitgangen uit en plak alle delen op elkaar. Schuur aan de binnenkant van de gleuf
( lijnuitgang ) een schuin kantje zodat het schroefje gemakkelijk kan schuiven
Leg de tips op elkaar, zet vast met enkele kopspelden en schuur beide tip zodat ze precies dezelfde vorm hebben.
Foto’s 69-70-71-72-73
Plak nu de tippen aan de vleugel. Plak een 10x10 mm harde balsa balkje in rechter tip en boor een 4 mm gaatje voor het trimlood.
Foto 74
De verstelbare lijnuitgangen wordt gemaakt uit 5mm dik Ertalon. Plak een stukje papiertape op de Ertalon. Teken het blokje v/d de lijnuitgangen af, boor eerst alle gaatjes en zaag dan het blokje uit..
Het zwart pinnetje (2mm carbon) dient als anti retour bij het los en vast draaien van het schroefje tijdens het instellen v/d lijnen. Snijd vervolgens uit 2mm multiplex 2 strips van.4mm uit Schroef vast op de lijnuitgangen en plak het geheel eerst met cyano en nadien met epoxy op de tip. Wanneer de lijm uitgehard is controleer je de werking v/d lijnuitgangen.
Foto’s 75-76-77
Teken de middenlijn v/d flapverlengingen af zodat de flaps later mooi uitgelijnd kunnen worden met de vaste flap verlengingen.
Foto 78
Nu kunnen de tipblokken erop. Ik gebruik hiervoor harde piepschuim dat als isolatie materiaal gebruikt wordt. Plak met epoxylijm eerst de rechter onderkant, en plak er 20 gram lood in.
Voor de rest van het (trim)lood ongeveer 5 a 10gr,afhangend van de lijnlengte, lijndikte assymetrische flaps, assymetrische vleugel enz. gebruik ik loodbolletjes van 3 a 4mm. Smeer de bovenste tipblok volledig in met epoxylijm. Smeer ook de loodkamer in met epoxylijm en plak de bovenste tipblok. Plak het geheel vast met tape zodat tipblokken mooi op hun plaats blijven. Herhaal dezelfde werkwijze voor de linkertip met uitzondering van het lood natuurlijk.
Foto’s 79-80-81-82
Nu kunnen de flaps op de vleugel vastgelijmd worden. Lijm de flaps eerst op de control horn.
Plak met cyano 2 stukjes zijde of epoxydoek over flaps en controlhorn .Monteer het geheel aan de vleugel Zeker de 2 buitenste scharnieren op dezelfde manier als de stabilo.
Foto’s 83-84
Schuur de vleugeltippen in vorm.
Foto 85
Vervolg
De flapstuurstang is van 2 mm staaldraad en loopt volledig door de carbonbuis . Draai 3 stripjes van 0.8 a 1.0 mm balsa rond de stang en plak met cyano. Smeer epoxy rond de balsa stripjes en schuif carbonbuis over de stang. Monteer een 2mm rondel en zachtsoldeer met behulp van tooltje zodat de rondel mooi 90° is t.o.v de stang . Schuif een stukje messing buis van 8mm lengte en 2mm binnendiameter op de stang.
Uiterst belangrijk: Maak met vb een kniptang enkele groeven in de stuurstang zodat het solduur niet kan loskomen .en de stang uit de tuimelaar of controlhorns schiet Ik heb enkele toestellen zien sneuvelen van piloten die dit niet gedaan hadden.
Foto’s 86-87-88-89
Zet de flaps in neutrale positie en plak vast met tape .Sluit de stuurstang aan de tuimelaar, markeer de lengte v/d stang en plooi (koud). Dit moet echt zeer precies zijn want je kunt de stang niet meer instellen, tenzij met de hoek die in de stang geplooid is. Dit is slecht 1 a 2mm.
Maak opnieuw groeven in de stang, bind met koperdraad en soldeer.
Ik draai de koperdraad eerst rond een messing buisje schuif de draad over de stang uiteinde en trek dan de 2 uiteinden v/d draad vast. Dit werkt goed op plaatsen waar je moeilijk aan kunt.
Als de stang vast gesoldeerd is controleer je de uitslag v/d flaps ( 2 kanten precies evenveel )
Zoniet plooi je de stang wat meer of minder. Als alles Ok is smeer je alle draaiende onderdelen v/d tuimelaar in met een mengeling van grafietvet en vaseline.
Foto’s 90-91-92
Plak de flaps (in neutrale positie) opnieuw vast met tape.
Plak de stuurlijnen mooi gelijk aan elkaar vast met tape en plooi gelijktijdig rond vb een schroevendraaier. Op deze manier zijn ze beiden mooi even lang. Bind koperdraad rond de uiteinden, plooi de lijn nog eens terug en draai opnieuw koperdraad. Knip het overtollige
weg en zachtsoldeer de lijnen. Verf een lijn in kleur naar keuze ( doe dit ook aan de vlieglijn met dezelfde kleur) zodat je je niet kan vergissen bij het aansluiten v/d vlieglijnen.
Foto’s 93-94-95-96-97
Lijm de bevestigingsplaatjes controlhorn aan de binnenkant en plak vleugelversterking (webbing).
Foto 98
Plak met epoxy een stukje hard hout boven de stuurstang om te beletten dat bij het eventueel loskomen van de stuurstang (solduur) deze niet uit de tuimelaar kan loskomen. Een soort veiligheid dus.
Foto 99
Schuif nu de stuurlijnen volledig naar achter en plak de ribversterkingen. De voorlopige vleugelversterking (webbing ) tussen de liggers kunnen nu weggenomen worden, deze zouden anders de werking v/d tuimelaar en stuurlijnen hinderen.
Foto 100
Na alles nog eens gecontroleerd te hebben mag de middelste vleugel beplanking erop.
Om eenvoudig mooie rondingen te snijden gebruik ik een dekseltje van een potje. Dit werkt zeer goed.
Foto’s 101-102
Snijd uit afval balsa van 1.5mm dik stripjes van 10 mm breed en plak ribversterkingen (capstrips). Plak ook 3mm balsa tiprib.
Foto’s 103-104-105
Schuur de volledige vleugel met schuurpapier 400 a 600.
Foto 106
Nu is de vleugel zover gereed en kunnen we aan de romp beginnen.
Vervolg
De romp.
De rompzijden zijn van 6 mm balsa en vanaf het midden v/d vleugel tot achter naar 2 mm geschaafd en geschuurd. Teken het profiel en middenlijn , de positie v/d motorbalken, motorkap zijden, het stabilo , dempergat enz af en snijd vleugel en stab profiel uit. Zie ook hulptooltjes voor rondingen te schuren
Foto’s 107-108-109-110-111-112
Snijd (en markeer met L&R ) de rompzijden onderkant vleugelprofiel en boven kant stabiloprofiel uit om montage van vleugel en stabilo mogelijk te maken.
Foto’s 113-114
Ik gebruik beukenhouten motorbalken van 10 x 12 mm (eik is ook bruikbaar).Plak met cyano
2 blikken plaatjes op de motorbalken, teken de positie v/d motorgaten en boor met 3mm.Monteer de motor en zacht soldeer de zelfzekerende moertjes op de blikken plaatjes. Vergeet niet de uitlaat en venturi af te dichten zodat er geen vuil in kan.
Foto 115
Snijd uit 2 mm multiplex de rompspanten en motorkap achterstuk uit.
Plak de spanten op de motorbalken voorlopig vast met cyano.
Foto’s 116-117
Snijd uit 0.8 mm triplex de neusversterkingen uit en plak met cyano op rompzijden.
Foto’s 118-119
Plak het geheel met cyano op een rompzijde. Leg de romp met de bovenkant op de vlakke tafel en plak de tweede zijde.Ik monteer de motor zo dat hij 1a2° down thrust heeft, en 2a3° naar rechts. Sommigen geven de stabilo een positieve instelhoek of beiden.
Foto’s 120-121
Vervolg
Voor de samenbouw van vleugel,stabilo en romp gebruik ik een stuk
meubelplaat. Teken de vorm v/d romp en de haakse lijnen v/d
vleugel en stabilo op de plaat. Plak met dubbel klevende tape de alu romp hoekplaatjes op de lijnen , leg er de romp in en plak van achter vast met cyano.
Foto’s 122-123
Verbind de vleugel met stuurstang aan het stabilo. Monteer het (eigen ontworpen instelhoek meter) op de vleugel en stel het middelpunt v/d vleugel in. Plaats het geheel (vleugel en stabilo) in de romp, plaats de vleugelhoekplaatjes op de lijnen zodat de vleugel 90° staat tov de romp. Stel de instelhoek v/d vleugel op 0° af en lijm de vleugel voorlopig vast met cyano .Plak het eerder uitgesneden rechter rompstuk op de vleugel. Verwijder de instelhoekmeter
en plak het linker rompstuk.
Foto’s 124-125-126-127-128-129
Plak met tape een stukje messing buis op de tip v/h stabilo zodat het stabilo mooi vlak blijft tijdens het uitlijnen. Lijn de vleugelflaps uit met de lijnen op de romp en plak ook de flaps vast met tape. Plaats de alu hoekplaatjes op de lijnen en lijn het stabilo mooi evenwijdig uit met de vleugel. Omdat de stabilo vlak is heb je geen instelhoekmeter nodig op voorwaarde dat de opening precies is uitgetekend en uitgesneden. Controleer en meet alles nog eens
goed na en plak vast.
Foto’s 130-131-132-133
Lijm 2 stukjes balsa op de verbindingen v/d vleugel rompstukken en bevestig de achterste rompspanten. Nu kan het toestel uit de mal genomen worden.
Foto’s 134-135
Vervolg
Het staartwiel poot is van 2mm staaldraad in vorm geplooid en op een 2mm multiplex plaatje genaaid met staaldraad ( oude vlieglijnen ). Monteer voor je de staaldraad in vorm plooit een stukje alu buis over de staaldraad. Dit dient om te beletten dat er brandstof in de romp kan en geeft de stang ook wat bewegingsruimte. Plooi uit een 1 mm staaldraad het oogje voor het zelfstart systeem en zacht soldeer op de staartwiel poot. Plak het staartwiel in de romp met epoxylijm. Voorzie ook een loodkamer achter het staartwiel om het zwaartepunt perfect te kunnen trimmen. Een goede raad is, bouw je toestel altijd zo dat hij een beetje koplastig is.
Je hebt veel meer trimlood nodig bij een staartlastig model dan bij een koplastig model. Smeer de loodkamer goed in met epoxylijm zodat het trimlood niet door de balsa trilt.
Foto’s 136-137-138
Plak een stukje versterkingsbalsa aan vleugel - romp verbinding boven en onderkant en smeer goed in met epoxylijm. Zo krijg je een stevige verbinding wat de vibratie’s ten goede komt.
Foto 139
Plak met epoxylijm 2 stukjes balsa langs de stuurstangen. Dit als veiligheid indien de stangen zouden loskomen. Vergeet niet de stuurstang verbindingen in te smeren voordat je de romp bovenkant monteert.
Foto 140
Plak met epoxylijm 2 stukjes balsa op de motor bevestigingsplaatjes zodat deze niet loskomen
wanneer je de motor monteert of demonteert.
Foto 141
Plak nu met epoxylijm de 3mm balsa romp achterkant en de 20mm balsa neusblok.
Foto 142-143-144
Vervolg
Plak enkele stukken tape op vleugel en stab ter bescherming tijdens het schuren. Als romp topblok en bodemblok gebruik ik net zoals de vleugeltippen harde isolatie piepschuim. Hier komt later dan een laag epoxy met doek over. Plak de topblok met epoxy op de romp. Teken kielvlak positie en rompronding af en schuur in vorm.
Foto’s 145-146-147-148-149-150
Het instelmechanisme voor het kielvlak is gemaakt uit 2 stukjes printplaat die samengehouden worden door een m3 inbusboutje en een zelf zekerende moertje .Plak het instel mechanisme eerst met cyano in het kielvlak. Plak er nadien een blokje balsa over met epoxy lijm. Plak het kielvlak met epoxy lijm op de romp.
Foto’s 151-152-153-154
Plak met epoxy de 3mm balsa romp onderkant Snijd een stukje alu buis uit en plak over m3 boutje. Let goed op dat er geen lijm op het boutje loopt. Als de lijm uitgehard is controleer je
de werking van het kielvlak Plak met epoxy een stukje balsa tot voorbij het achterwiel. Boor een gaatje op de positie v/d loodkamer en draai een 4mm plastic boutje in. Plak de piepschuin
bodemblok en schuur in vorm.
Foto’s 155-156-157-158
Snijd de 3mm motorkap onderkant iets groter uit..Teken de motor positie af en maak met een uitpotter een iets groter gat dan de motor diameter. Maak de balsa nu goed nat en plooi rond vb (afvoerbuis). Houd in positie met tape of verbandgaas en laat goed uitdrogen voor je de tape verwijdert. Monteer de multiplex achterkant los in balsa vorm , teken de zijkanten af en snijd uit.. Plak een vel schuurpapier nr 400 op de vlakke tafel en schuur balsavorm en motorkap zijstukken mooi vlak.
Foto’s 159-160-161-162-163
Maak 2 motorkap bevestigings plaatjes uit printplaat en plak met epoxylijm in motor compartiment. Plak motorkap zijkanten in positie met tape en teken vorm bevestigings plaatjes op rompzijkanten. Schuur het aangetekende gedeelte iets dieper en plak 2 stukjes 0.8 mm triplex met epoxy lijm. Plak rompzijkanten opnieuw in positie met tape en boor 2 mm gaatjes door motorkap zijkanten en printplaatjes.
Foto’s 164-165-166-167
Vervolg
Monteer de motorkap zijkanten op houders met 2x inbusboutjes m2 en
2 mm zelfzekerende moertjes. Zacht soldeer de moertjes op de houders.
Foto 168
Plak met epoxylijm een 10 mm zachte balsa neusring.en schuur in vorm Teken luchtinlaat opening en snijd ruw uit.. Plak de voorgevormde motorkap bovenkant met cyano , snijd op maat en schuur in vorm. Plak met cyano de tweede neusring en schuur neus in vorm.
Foto’s 169-170-171-172-173
Teken met behulp van mal de warme lucht uitlaten aan weerskanten v/d motorkap,snijd uit en schuur in vorm met schuur tooltjes.
Foto’s 174-175
Teken motorkap scheidingslijn op neusring en snijd met een scherp scheermesje de motorkap voorzichtig los v/d romp.
Foto’s 176-177
Snijd 2 stukjes van 6 mm breedte alu buis en plak met cyano over de boutjes motorkap. Dit om te voorkomen dat de kap beschadigd tijdens het telkens los en vast draaien ,en dat er brandstof in de kap dringt.
Foto 178
Verwijder de motorkap en monteer de motor opnieuw. Monteer de motorkap terug en werk de uitlaatopening af. Boor het gat voor de sproeinaald en plak er een 6mm brede carbon buisje van 10mm diam in met cyano ( vb van een oude vislijn). Boor de 10 mm diam carterverluchting en plak er ook met cyano een carbonbuisje in
Foto(s 179-180-181-182
Vervolg
Het landingsstel wordt gemaakt uit Aluminium. Neem een op maat gemaakt stukje printplaat en plak met tape in positie op het landingsstel. Boor 3 mm gaatjes gelijktijdig door printplaat en landingsstel. Zachtsoldeer 3 zelfzekerende moertjes op de printplaat. Lijm vervolgens met cyano een 10mm blokje balsa op de printplaat .Dit om een sterkere verbinding te bekomen. Lijm het blokje met epoxy lijm in de romp.
Foto’s 183-184-185
De tank
Voor het in vorm plooien v/d tank gebruik ik een zelfgemaakte hardhouten vorm. Neem een uit blik ( koekjesdoos) op maat gesneden plaat en plooi rond de vorm. Plak enkele stukjes tape rond de tank zodat hij mooi op de vorm blijft zitten en soldeer de verbinding op enkele punten vast.
Foto’s 186-187-188
Snijd uit 3 mm messing buis de voedingspijp, de overloop en de Uniflow vent uit. De Uniflow vent wordt iets langer uitgesneden en op maat gemaakt nadat hij geplooid is. Voor het plooien kun je een 2 mm plastic buis,of een remkabel van een fiets ,of het buisje vullen met fijne zand.. Dit om te beletten dat het buisje in de bocht platgedrukt wordt. Vijl aan een zijde v/d voedingspijp een schuin kantje met een hoek van 45° en aan de overloop een van 10°.
Foto’s 189-190-191
Snijd het tussenschot uit en boor er voldoende 3mm gaatjes in. Soldeer de voedingspijp met de schuine zijde op 5mm v/d achterzijde tank. Soldeer vervolgens het tussenschot op 2/3 v/d
achterkant tank. De Uniflowvent zit op 20mm voorkant tank en loopt tot enkele mm v/d voedingspijp. Sommigen laten hem lopen tot midden tank of zelfs tot achter. Mijn systeem werkt uitstekend zo dus blijf. ik erbij. Soldeer de overloop op zo’n 10mm achter de Uniflowvent .Controleer of er geen soldeerrestjes of vuil in de tank zitten en soldeer dan de plaatjes voor en achterkant tank. Snijd nu 2 stukjes uit 4mm messing buis (voor de tankbevestiging) en soldeer aan voor en achterkant v/d tank. Let niet op de kleur in de tank,het is geen roest maar de schijn in de foto.
Foto’s 192-193-194-195
Soldeer de tank volledig en controleer onder druk (vb een fietspomp) op lekken.
Vervolg
Snijd uit 0.8 mm triplex de tankvloer uit. Plak de tank met tape op de tankvloer en teken gaten af.
Foto 196
Plak met cyano 2 stukjes printplaat op de tankvloer. Boor 3mm gaten gelijktijdig door tankbuisjes en printplaatjes. Schroef de tank met m3 boutjes en zelfzekerende moertjes vast op tankvloer. en zachtsoldeer de moertjes.
Foto 197
Plak met epoxy 2 blokjes balsa op de printplaatjes ( dit om te voorkomen dat de plaatjes loskomen tijdens het vastdraaien v/d tank) Let wel op dat er geen lijm in de moertjes vloeit.Smeer ook wat epoxy op de plaatjes.
Foto 198
Plaats het geheel in de romp en lijm de tankvloer voorlopig vast met cyano.
Foto 199
Verwijder de tank en werk ze verder af (opblinken). De tank is in de hoogte verstelbaar en kan zeer precies afgesteld worden dmv dunne triplex op plastic plaatjes onder de tank te plaatsen of te verwijderen totdat de motor precies hetzelfde draait in gewone vlucht of rugvlucht. Ik stel de tankhoogte altijd zo in dat de motor iets sneller draait op de rug. Dit helpt in de bovenste hoeken v/d zandloper. De tank wordt ook enkele mm uit center v/d plug of (motorcenter) geplaatst dwz iets naar binnen v/d vliegcirkel. Dit helpt boven in de Wingover en de achten boven het hoofd.
Smeer nu de volledig motor en tankcompartiment in met epoxylijm. Let wel op dat er geen lijm in de moertjes loopt,anders heb je een groot probleem. Ik steek tandenstokers in alle gaatjes en verwijder ze voordat de lijm is uitgehard.
Smeer ook de vleugel en stabilo uitgangen in met epoxy en strijk mooi uit met behulp van een stukje .plastic met een afgeronde hoek ,of een speelkaart .
Als de lijm uitgehard is schuur je de randen wat bij .
Foto’s 200-201
Vervolg
Smeer de volledige romp in met 1 laag onverdunde Epoxy. De volledige neus en alle verbindingen op romp en motorkap worden versterkt met 25 grs doek. laat enkele dagen op een warme plaats drogen zodat de Epoxy goed uitgehard is en schuur dan ( droog ) eerst met schuurpapier nr 80 a 100 en nadien met 400. Smeer dan 1 laag verdunde poriënvuller op het gehele model en schuur ( nat ) met 400 a 600. Smeer op de flaps nog een tweede laag poriënvuller.
Foto’s 202-203
Omdat ik toch al Epoxy gemengd heb maak ik nu ook een wielkap . Smeer de mallen eerst in met lossingslak en laat minimum ½ uur drogen. Snijd 2 stukjes 40grs of 1 stukje 80 grs doek, leg ze in de mal en dip met penseel voorzichtig de Epoxy op de doek.
Foto’s 204-205
Laat de wielkappen enkele dagen op een warme plaats uitharden en verwijder dan voorzichtig uit de mallen. Knip het overtollige doek weg . Plak met dubbel klevende tape een blad schuurpapier nr 400 op de vlakke tafel en schuur de wielkappen vlak zodat ze mooi op elkaar passen. Plak de twee helften met tape tegen elkaar. Teken met malletje het wielgat in de kap, boor enkele gaatjes en snijd dan het gat verder uit. Nu kunnen de twee helften met stukjes doek en epoxy aan de binnenkant tegen mekaar geplakt worden. Doek en cyano werkt ook goed. Wanneer de epoxy uitgehard is kun je het gat verder afwerken.
Foto’s 206-207-208
De Cockpit.
Ik hou het nogal vrij simpel. Het dashboard haal ik van het internet en druk het af op fotopapier Knip het dashboard uit en teken af op een stukje 1,5 mm balsa. Plak het balsastukje in de romp met cyano. Snijd dan nog een stukje 1,5mm balsa uit , plooi rond het dashboard en plak vast met cyano.
Foto’s 206-207-208-209
Nu kunnen ook de messing tankleidingen aan de romp gemonteerd worden die later met silicone darm verbonden worden met de leidingen op de tank. Boor twee 3mm diam gaten ( positie zie je best op de foto ). Plooi de leidingen in vorm en plak voorlopig met cyano in positie. Schuif dan 2 stukjes afval silicone darm op de buisjes aan de binnenkant om te beletten dat er lijm gemorst wordt op de plaats waar later de tankleidingen bevestigd worden.
Smeer eerst een kant in, leg het toestel op zijn zij ( om te beletten dat de lijm afdruipt ) en laat drogen. Smeer dan de andere kant in.
Foto’s 210-211
Het bespannen.
Ik gebruik als bespanning het liefst (21 gr m2 ) Japans zijdepapier. Deze wordt met gewone behanglijm op het model geplakt. Deze methode gebruik ik het liefst omdat je alle tijd hebt om alle plooitjes weg te werken, zelfs nadat het papier opgedroogd is en er nog een plooitje moest zijn kan men het papier op die plaats opnieuw nat maken en de plooi wegwerken. Ook als men later het model zou willen herbespannen kan men het papier eenvoudig verwijderen zonder dat men teveel moet schuren. Het enige nadeel is dat de vleugel moet ingesmeerd worden met poriënvuller om te beletten dat de beplanking krom trekt. Wanneer het papier droog is schuur je voorzichtig met 600 a 1000. Smeer de vleugel in met 3 lagen verdunde ( afhangend van hoe dik de spanlak is ) spanlak.. Bij de laatste laag meng ik een koffielepeltje talkpoeder. Dit maakt het papier mooi glad. Vergeet niet tussen elke laag voorzichtig te schuren met 600 a 1000.
Foto’s 212-213-214
Vervolg (zie ook vervolg afwerking wielkappen)
Nu gaan we de canopy maken. Hiervoor zijn er verschillende methodes. Ik maak de mannelijke mal uit blauwe piepschuim versterkt met doek en epoxy. Je kunt de mal ook uit hout maken of uit gips,maar dan moet je wel een bestaande canopy hebben . De vrouwelijke mal is gemaakt uit MDF .Teken de omtrek v/d canopy mal enkele mm groter op de vrouwtjes mal en zaag het gat uit. Schuur de rand van het gat een beetje rond zodat de plastic niet scheurt tijdens het vormen v/d canopy. Snijd een stuk plastic uit op grootte v/d mal en schroef vast met enkele latjes. Warm het plastic op met behulp van een elektrisch verwarmingsapparaat en duw de vrouwtjes mal voorzichtig over de canopy mal. Als je dik plastic gebruikt kun je het opwarmen en duwen best enkele malen herhalen,anders kan de canopy scheuren. Als je de juiste vorm hebt blijf je duwen tot de plastic afgekoeld is en de canopy zijn vorm houdt. Knip de rand v/d canopy voorzichtig af.
Foto’s 218-219-220-221-222-223
Leg de canopy in positie op het model en teken af. Plak langs de lijn met tape af en spuit in de gewenste kleur. Wanneer de lak opgedroogd is kan het dashboard erop geplakt worden met kontactlijm. Als versiering plak ik er ook een pilootje in .Steek een rond stukje balsa in het gat onderaan de piloot. Boor een gat in de cockpit en lijm de piloot met UHU plus in de cockpit.
Nu kan de canopy op de romp vastgeplakt worden. Dit doe ik ook met UHU plus . Schuur een 2 a 3mm rand aan de onder binnenkant v/d canopy zodat de lijm goed hecht. Smeer de rand in met UHU plus , plaats de canopy op de romp en plak eerst vast met tape en nadien met enkele kopspelden. Omdat UHU plus nogal langzaam droogt zal de lijmnaad nu mooi op de romp vloeien en krijg je een goede verbinding. Let wel op dat de lijmnaad mooi gelijk verdeelt is anders kan er brandstof in de cockpit binnendringen. Wanneer de lijm is uitgehard verwijder je de tape en kopspelden en werk je de rand v/d canopy aan de buitenkant af.
Foto’s 224-225-226-227-228-229-230-231-232-233-234
Maak het model spuitklaar. (afplakken). Steek tandenstokers in alle moertjes zodat er zeker geen lak in kan. Maak het model eerst stofvrij met een licht vochtige doek ,laat drogen en maak dan stofvrij met een speciale stofdoek. Als lak gebruik ik 2 componenten autolak van het merk DELTRON. Een uitstekende lak maar is niet goedkoop. Deze is verkrijgbaar in het MOBIELCENTER aan de Bosdel in Genk
Foto’s 235-236-237-235-239-240-241-242-243
Vervolg
Laat de lak enkele dagen op een warme plaats drogen. Schuur het volledige model nat met schuurpapier nr 600 a 1000. Plak nu het model af voor de volgende kleur. Om grote delen af te plakken gebruik ik zelfklevende plastic folie .Deze is verkrijgbaar bij de meeste doe het zelvers. Om lijnen en rondingen af te plakken gebruik ik verschillende breedten van tape dat gebruikt wordt in de autocarrosserie bedrijven. Gebruik nooit papieren tape voor lijnen af te plakken. De lak kruipt er onderin en de lijn is verknalt.
Foto’s 244-245
Voor speciale vormen gebruik ik kartonnen malletjes. Teken de vorm met potlood op het model en plak de tape.
Foto’s 246-247
Plak het model verder af en controleer of alles juist is afgeplakt. Voor je de tweede kleur spuit veeg je het model nogmaals af met de stofwerende doek.
Foto 248-249
Wanneer de lak is opgedroogd opnieuw nat schuren met 600 a 1000. Plak het model nu af voor de derde kleur. Gebruik opnieuw de stofwerende doek voor het spuiten.
Voor het spuiten van lijnen of kleine oppervlakte gebruik ik een Badger spuit. Voor grote oppervlakken een grotere.
Foto’s 250-251-252-253-254-255
Tip
Om te vermijden dat de lak loskomt tijdens het verwijderen van de tape, trek je de tape het best altijd onder een hoek af ,en met grote voorzichtigheid.
Foto 256-258
Schuur het model opnieuw nat met 600 a 1000.
Nu kunnen de registratie nr enz erop geplakt. Ik print deze uit op speciaal decal papier waar dan 1 a 2 lagen acryl vernis wordt over gespoten om te beletten dat de kleuren niet oplossen in het water. Knip de letters of decal uit en leg enkele minuten in een bakje lauw water. Wanneer je de letters van het beschermpapier kunt schuiven kunnen ze op het model geplakt worden Schuif de letter een klein stukje van het papier af, plak op het model en trek dan het papier volledig weg. Je kunt nu nog met de letters schuiven tot ze perfect op hun plaats zijn en veeg dan met een doekje het overtollige water weg. Gebruik een lat of een stuk tape om de letters mooi uit te lijnen op het model Het decal papier bestaat in kleurloos en in het wit..Deze bestel ik gewoonlijk in de VS.
Foto’s 258-259-260
Als decoratie trek ik op mijn model ook paneellijnen. Dit doe ik met een Chinese inkt pen verkrijgbaar in de drukkerij.
Foto’s 261-262-263-264
Het model is nu gereed voor de (laatste) vernis laag. Hiervoor gebruik ik ook een 2 componenten vernis van hetzelfde merk als de lak
Vervolg
Laat het model enkele dagen op een warme plaats drogen. Nu kunnen de wielen en wielkappen op het landingsgestel gemonteerd worden. Maak een 3mm gleufje in de kappen.
Als wielas gebruik ik een 3 mm inbusboutje waarvan een gedeelte draadloos is zodat het wielgat niet uitslijt. Monteer een 3mm rondelletje op het boutje en smeer op het boutje wat grafietvet. Steek het boutje door het wiel, opnieuw een rondelletje ,en dan een m3 moertje. Plaats de wielkap over het wiel met het gleufje over de bout en monteer opnieuw een rondelletje en een moertje. Draai het geheel goed vast, en monteer met een zelfzekerende m3 moertje op het landingsgestel. Het landingsgestel wordt een beetje scheef naar buiten op het model gemonteerd om te beletten dat het model naar binnen draait tijdens de landing.
Foto’s 265-266-267-268
Monteer de motor en tank. Het uitlijnen v/d tank tov het sproeinaald doe ik met een 2 mm staaldraad. Steek het stukje staaldraad in de voedingspijp v/d tank en stel de tank af zodat
het op dezelfde hoogte als het sproeinaald staat.. Fijn afstelling gebeurd bij het vliegen.
Foto’s 269-270
Sluit de uniflow vent en overloop leidingen v/d romp aan de leidingen op tank. Let op dat je ze niet kruist. De overloop op de romp wordt tijdens het vliegen afgesloten om te beletten dat er brandstof ontsnapt. De uniflow vent mag je nooit afstoppen. Indien je met demperdruk wenst te vliegen sluit je de overloop aan op de demper. Sommigen vliegen liefst met demperdruk omdat je een meer gelijkmatige motorloop krijgt. Ik doe dit niet omdat zonder demperdruk er tijdens de duikvlucht meer lucht door de uniflow vent stroomt en de motor iets langzamer gaat draaien.
Foto’s 271-272
De stuurlijnen worden voorlopig op zo’n 1 a 1.5 cm achter het middelpunt van de tuimelaar afgesteld. Het fijn afstellen gebeurd ook bij het vliegen. Stel de lijnen niet te ver naar achter
in, dit geeft wel meer lijntrek bij het laagvliegen maar minder boven het hoofd. Het toestel vliegt er eigenlijk in het algemeen slechter door.
Foto 273
Voor het voorlopig instellen v/h zwaartepunt gebruik ik een simpel tooltje gemaakt uit een blok hout en twee potloden met gommetje om het model niet te beschadigen
Stel het zwaartepunt in op 25%. Het fijn afstellen gebeurd ook weer bij het vliegen.
Foto’s 274-275
Nu is het toestel vliegklaar. Het invliegen en trimmen doe je best op een windstille dag .
Stel nooit 2 dingen tegelijk af .
Veel succes
Einde
